VWO en HAVO in Zuid West

Mijn eigen middelbare schooltijd bracht ik door op Stevin in de Zuidlarenstraat. Eerst de brugklas, toen het gymnasium, daarna blijven zitten en overgestapt naar het atheneum. VWO - voorbereidend wetenschappelijk onderwijs. Voor mij een volstrekt foute keuze. Ik ben iemand die leert in de praktijk. Een MBO-opleiding was voor mij veel geschikter geweest.

Stevin is er nog. Maar om nou te zeggen dat Gymnasium en Atheneum nog lijken op toen ik er zat... Scholen zijn veranderd. Mijn eigen schooltijd was in het begin van de mammoetwet. Toevallig heb ik van de week zitten praten met de dochter van één van de grondleggers van die wet. Vanaf dat moment is het onderwijs geloof ik geen moment meer veilig geweest: de ene verandering na de andere aanpassing. Het enige dat je er als buitenstaander van merkt, is dat het slechter wordt. Dat leerlingen steeds slechter opgeleid van scholen afkomen, dat zelfs PABO-studenten gebrekkig Nederlands spreken en niet kunnen rekenen.

Zolang ik me kan herinneren sluiten opleidingen en werkaanbod ook niet goed op elkaar aan. Ik ben grootgegroeid in de jaren zestig, ik zit tussen de babyboomers en de generatie nul in. Veel van mijn leeftijdgenoten vonden geen werk en bleven eindeloos studeren in met name de 'zachte' sector. Intussen was er een enorm tandartsentekort. Maar toen mijn klasgenoten afgestudeerd waren als tandarts, konden ze geen werk krijgen. Diezelfde golfbeweging van te veel vraag naar te veel aanbod is er altijd in heel veel sectoren. Het onderwijs lijkt er dus altijd achteraan te hobbelen.

Als iemand nu wist aan welke werkkrachten over tien jaar behoefte is, dan zouden we het onderwijs daar op kunnen afstemmen. Met het risico dat we te veel specialisten afleveren, zodat er op een ander gebied toch weer een tekort komt.

Wie de jeugd heeft, heeft de toekomst. Dat geldt heel sterk voor middelbare scholen. Maar het is blijkbaar nog altijd niet mogelijk om jongeren goed op te leiden voor die toekomst.

De oplossing ligt volgens mij in goede, algemene, voorbereidende opleidingen. Met in ieder geval goed taal- en rekenonderwijs. Leer jongeren zoveel mogelijk, zo breed mogelijk. Laat ze niet te vroeg kiezen, laat ze desnoods na elkaar verschillende richtingen kiezen, maar leer ze zoveel mogelijk. Probleem is dan wel: hoe houd je ze geïnteresseerd in het leren?

Ik las van de week dat er ergens een 'kleine klassen' school is opgericht. Niet meer dan 16 leerlingen per klas. Geen huiswerk, maar wel volle schooldagen met intensieve begeleiding. Kan heel goed werken. Al zolang ik me herinner wordt er gemopperd over de grote klassen, maar ze zijn in die vijftig jaar nog niks kleiner geworden.

Laat jongeren werken en leren. Stages. Leerwerkplekken. Maar die liggen niet voor het opscheppen, mensen begeleiden in hun werk-met-opleiding kost geld. Iedere werkgever heeft tegenwoordig wel de mond vol van HRM-beleid - human resources, menselijke bronnen, kijken naar de capaciteiten van je werknemers, maar als puntje bij paaltje komt, wordt daar nog altijd maar bitter weinig mee gedaan. Zelfs bij de overheid, zo ondervind ik al jaren.

Melkertbanen, een prachtig initiatief, zijn afgeschaft. En toen ze er waren, was er weinig doorstroom naar regulier werk. Maar die mensen krijgen nu vaak nog steeds een uitkering - alleen kunnen ze er niets meer tegenover stellen en ook niks meer bij leren.

Ik ben er tegen om mensen met een uitkering verplicht aan het werk te sturen in een beroep waar ze niets voor voelen. Dat werkt niet. Maar er zijn zoveel banen, nee, er is zoveel werk wat gedaan zou kunnen worden met behoud van uitkering waar mensen wél voor zouden kiezen als ze de keus hadden.

Human resource management op grote schaal. Kijken naar wat je in je kaartenbak aan mogelijkheden hebt en goed matchen. Dat zou een begin kunnen zijn. Dan kun je ook jongeren met een brede opleiding inzetten en die kunnen dan in de praktijk leren wat ze willen en wat ze kunnen.

Maar dat zal wel een te simpele oplossing zijn.