TBC

TBC

De TBC-bus roept bij mij hoofdzakelijk herinneringen op aan mijn moeder. Ik heb al eens eerder over haar verteld: geboren in de Newtonstraat, haar werkzame leven één baan: de wolwinkel op De La Reyweg, waar ik geboren werd en woonde tot mijn achttiende. Toen was mijn moeder achtenveertig. Ik trouwde, zij was herstellende van een zware baarmoederoperatie. De winkel werd overgedaan en mijn ouders verhuisden naar de Van Baerlestraat.

In die jaren was er óók een TBC-bus. Niet om voorlichting te geven, maar voor bevolkingsonderzoek. Zoals vrouwen nu nog steeds opgeroepen worden voor een uitstrijkje, werd je in die jaren regelmatig opgeroepen voor doorlichting. Op school herinner ik me de Mantoux-test: een krasje op mijn arm en na een paar dagen kwam de zuster terug om te kijken of we daarop hadden gereageerd. In de bus werden echter ook longfoto's gemaakt. Door de verhuizing en ziekte van mijn moeder hadden mijn ouders al een keer een doorlichting gemist, maar op een bepaald moment stond de bus bij ze in de buurt en mijn vader vond dat ze maar even langs moesten gaan om te kijken of ze toch nog aan de beurt konden komen. Dat kon.

Een week later kreeg mijn moeder een oproep: er waren wat onduidelijkheden op de foto, niets om zich ongerust over te maken, het was een routinekwestie, en of ze even langs kon komen op de Waldeck Piermontkade bij de GGD om de foto's opnieuw te laten maken.
Later vertelde ze dat ze zich ook helemaal geen zorgen maakte. Mijn vader en zij waren tegen sluitingstijd bij de bus geweest en ze dacht dat er waarschijnlijk iets mis was gegaan met de foto. Op de Waldeck Piermontkade werd een hele serie foto's gemaakt en moest ze ook allerlei vragen beantwoorden. Nog altijd maakte ze zich geen zorgen. "Ik dacht: wat zijn ze grondig hier, dat is wel fijn".

De uitslag was niet fijn: longkanker. Ze was 51.

In het ziekenhuis, Leyenburg als ik me goed herinner, hebben ze nog wel geopereerd, maar ze werd gelijk weer dichtgemaakt: inoperabel. Een chemokuur zou niet veel zin hebben: de soort kanker die ze had, was daar niet gevoelig voor. Bestraald is ze nog wel, en er gebeurde voor die tijd ook nog een klein wondertje: de tumor reageerde daar goed op, hij werd een stuk kleiner. En ze heeft nog twee jaar redelijk goed 'overleefd'.

Niet lang daarna is men in Den Haag gestopt met de doorlichting. TBC was in westerse landen 'onder controle'. Maar tijden veranderen en ook in Nederland komt TBC nog altijd voor. Vooral bij mensen die oorspronkelijk niet uit Nederland komen. Niet genoeg om weer met een grootscheeps bevolkingsonderzoek te beginnen, maar zeker de moeite waard om goede voorlichting te verzorgen en eventueel onderzoek te doen bij specifieke doelgroepen.

Dus is de TBC-bus terug. Niet om door te lichten, maar om voor te lichten. En dat is goed. Want TBC is te bestrijden en bij vroegtijdige ontdekking is ook verspreiding te vermijden.

Christa, september 2008